Με αφορμή την επιστροφή των «170 Τετραγωνικών» για όγδοη θεατρική σεζόν, ο Γιωργής Τσουρής συνομιλεί με την Άλως για την προσωπική μυθολογία της οικογένειας, τη συγχώρεση, την ευθύνη, το γέλιο που μας βοηθά να βουτήξουμε στον πόνο και το τρομακτικό κενό πριν από την πρώτη λέξη.
Στην «Τριγωνομετρία της Σιωπής» σχεδιάζει το δικό του τρίγωνο με τρεις αιχμές —την αγάπη, τον φόβο και τη συγχώρεση— και μας θυμίζει πως η σιωπή δεν είναι πάντοτε γκρεμός. Μπορεί να γίνει μια βάρκα σε ήρεμα νερά, αρκεί να αντέξουμε να ξαπλώσουμε μέσα της και να αφεθούμε εκεί όπου θα μας βγάλει.
Συνέντευξη στη Βίκυ Διαμάντη
Στα «170 Τετραγωνικά» οι ήρωες μοιάζουν να κουβαλούν περισσότερο όσα δεν είπαν ποτέ, παρά όσα ειπώθηκαν. Πιστεύετε ότι οι σιωπές είναι τελικά αυτές που διαμορφώνουν τις ανθρώπινες σχέσεις;
Η σιωπή -η πραγματική σιωπή- πολύ συχνά κρύβεται μέσα στα ίδια τα λόγια. Αυτά που επιλέγουμε να πούμε. Οι άνθρωποι τις περισσότερες φορές σωπαίνουμε μιλώντας. Αυτά που δεν λέμε όμως στα πιο αγαπημένα μας πρόσωπα, στους δικούς μας, είναι αυτά που γίνονται ουρλιαχτό μέσα μας. Με τα χρόνια αυτή η σιωπή μπορεί να καταπιεί μια σχέση. Αν δεν μπορείς να πεις την αλήθεια στον αδερφό σου, στον άνθρωπό σου, στον πατέρα σου, είναι σαν να κόβεις τη ροή σε ένα ποτάμι. Κάποια στιγμή θα υπερχειλήσει συμπαρασύροντας και ό,τι βρει στην όχθη.
 |
| 2019 - 170 Τετραγωνικά |
Το ιντερνετικό περιοδικό Άλως έχει ως θεματικό άξονα την «Τριγωνομετρία της Σιωπής». Αν η σιωπή είχε σχήμα μέσα στο έργο σας, ποια θα ήταν τα τρία σημεία που θα την όριζαν;
Η αγάπη και ο φόβος είναι το μεγαλύτερο δίπολο στις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και συνολικά στη ζωή. Σε αυτά τα δύο άκρα, θα ισοσκέλιζα ένα τρίγωνο με μια τρίτη αιχμή: τη συγχώρεση. Μια αιχμή που αμβλύνει την σύγκρουση και μας γυρνάει πίσω στον πρώτο εαυτό μας.
Η οικογένεια είναι μέρος της προσωπικής μας μυθολογίας. Είναι η περιοχή όπου απλοί άνθρωποι επωμίζονται βιβλικούς ρόλους ο ένας για τον άλλο, και οδηγούνται συχνά σε ενδοπροσωπικές και διαπροσωπικές βιβλικές καταστροφές. Με δυο λόγια, όπως λέει και στους Αχαρνής του ο Σαββόπουλος: «κωμωδία ή δράμα, η σκηνή αυτή... έχει ψωμί!».
Οι χαρακτήρες σας δεν είναι ούτε ήρωες ούτε κακοί. Είναι άνθρωποι με αντιφάσεις, αδυναμίες και πληγές. Σας ενδιαφέρει περισσότερο να τους δικαιολογήσετε ή να τους κατανοήσετε;
Με ενδιαφέρει να τους γράψω καλά. Να τους κάνω πιστευτούς. Να τους δω σε κοντινό και σε γενικό πλάνο με αλήθεια στον κάθε στόχο, στην κάθε θεατρική στιγμή. Με ενδιαφέρει η αρχιτεκτονική τους, όχι η ηθική τους. Στο τέλος της ημέρας, η τέχνη είναι μια κατασκευή που λέει αλήθεια μέσα από το ψέμα. Ένας καλοφτιαγμένος «Πινόκιο» που παίρνει ζωή πάνω στην σκηνή, για να μας προσφέρει ένα είδωλο του εαυτού μας. Να δούμε στον καθρέφτη τη μύτη μας να μεγαλώνει.
Μετά από επτά θεατρικές σεζόν, περισσότερες από 520 παραστάσεις και χιλιάδες θεατές, τι σας αποκαλύπτει πλέον το κοινό για τα «170 Τετραγωνικά» που ίσως δεν είχατε φανταστεί όταν τα γράφατε;
Το κοινό στα «170 Τετραγωνικά» μου πρόσφερε την εξής αποκάλυψη: όσο πιο «απροστάτευτοι» ανεβαίνουμε στην σκηνή, τόσο πιο πολύ το κοινό έρχεται σ' εμάς και απλώνει το δίχτυ για να πέσουμε. Το κοινό έρχεται για να δει τη θεαματική σου πτώση. Εάν του την προσφέρεις απλόχερα, θα γίνει αγκαλιά να μην χτυπήσεις. Χρονιά με τη χρονιά εξελίσσουμε την παράστασή μας με το να είμαστε όλο και πιο γενναίοι στην έκφρασή μας, στο χιούμορ μας και κυρίως επικοινωνία μας πάνω στην σκηνή.
Το γέλιο και το κλάμα -που είναι στην ουσία η ίδια ενόρμηση σε παραλλαγή- προσφέρει την ανάσα για να αντέξουμε τον πόνο. Όσο πιο πονετική η ιστορία, τόσο μεγαλύτερη ανάσα χρειάζεται ο θεατής για να βουτήξει στα βαθιά.
Η τριλογία «Πατρική εστία – Οικογένεια στην Ελλάδα του σήμερα» λειτουργεί σαν καθρέφτης της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Ποια αλήθεια για τη σημερινή Ελλάδα θεωρείτε ότι εξακολουθούμε να αποφεύγουμε να αντικρίσουμε;
Την μη ανάληψη ευθύνης. Είναι νιώθω στις εργοστασιακές μας ρυθμίσεις να αποφεύγουμε σε αυτή τη χώρα να υπογράψουμε τα λάθη μας. Κατάλοιπο της υποδουλωμένης Ελλάδας, η ακυβερνησία, αλλά κυρίως η αδυναμία να πούμε «δικό μου το λάθος», «mea culpa». Αυτό είναι πάντα το πρώτο βήμα για οποιαδήποτε ουσιαστική εξέλιξη, και έχει προεκτάσεις σε όλες τις πτυχές της ζωής μας. Από τις προσωπικές μας σχέσεις μέχρι τον πολιτικό μας βίο.
Ως συγγραφέας, ηθοποιός και σκηνοθέτης, ποια είναι η πιο δύσκολη σιωπή που καλείστε να διαχειριστείτε στη δημιουργική διαδικασία; Εκείνη πριν γεννηθεί ένα έργο ή εκείνη μετά την τελευταία αυλαία;
Εκείνη πριν γεννηθεί ένα έργο. Το κενό πριν την πρώτη λέξη, και το κάθε κενό μέχρι την κάθε επόμενη.
Υπάρχει κάποια φράση ή μια σιωπηλή στιγμή μέσα στα «170 Τετραγωνικά» που, κάθε φορά που ανεβαίνει η παράσταση, εξακολουθεί να σας συγκινεί με τον ίδιο τρόπο;
Η στιγμή στο φινάλε λίγο πριν σβήσουν τα φώτα. Αυτή είναι η στιγμή που σε κάθε παράσταση σκέφτομαι -για κάποιο λόγο- τη μητέρα μου να με κρατάει στην αγκαλιά της σαν μωρό.
Αν μπορούσατε να αφήσετε στους αναγνώστες της Άλως μία σκέψη για τη σιωπή —όχι ως απουσία λόγου, αλλά ως ανθρώπινη εμπειρία— ποια θα ήταν;
Ας αφήσουμε τη σιωπή να γεννήσει αγάπη για τον εαυτό μας και αποδοχή της παρούσας στιγμής. Κι αν το φλύαρο μυαλό μας την φοβάται, ας κάνει τα κουμάντα του. Η σιωπή μπορεί να είναι αποκαλυπτική εμπειρία, εάν την αντέξουμε. Δεν είναι γκρεμός. Είναι βάρκα σε ήρεμα νερά που την χτυπάει απαλά το κύμα μαζί με την ανάσα μας. Ας ξαπλώσουμε στη βάρκα κι όπου μας βγάλει.
