Στον Άγιο Διονύσιο, πάνω από τις σκουριασμένες γραμμές του τρένου, κοντά στα προσφυγικά, στέκει ακόμα η πεζογέφυρα που όλοι οι παλαιότεροι Πειραιώτες γνωρίζουν με το προσωνύμιο «του Μάγκα» ή «του Ρεμπέτη». 

Λιτή στην κατασκευή της, σιδερένια, σχεδόν αδιάφορη στο μάτι του περαστικού. Όμως για σχεδόν έναν αιώνα αποτελούσε το πιο αυστηρό «τελωνείο» της πόλης. Χώριζε δύο κόσμους...

Αυτή η γέφυρα αποτελούσε ένα άτυπο σύνορο. Από τη μία πλευρά, η Δραπετσώνα, τα Βούρλα, οι φυλακές, οι οίκοι ανοχής, οι προσφυγικές παράγκες μετά το '22, τα εργοστάσια και η κάπνα. 

Από την άλλη, το λιμάνι, η Τρούμπα, ο «καλός» Πειραιάς. Και ανάμεσα, πάνω στη γέφυρα, μια πολυσυλλεκτική πιάτσα. Εκεί σύχναζαν οι κουτσαβάκηδες και τα «βαριά» ονόματα της νύχτας. Δεν διάβαινες το γιοφύρι αυτό έτσι απλά. Σε σταματούσαν. Σε κοίταζαν. Σε δοκίμαζαν. Σε μυούσαν.

Εκεί γεννήθηκε και η φράση που έμεινε ιστορική και έχει αποδοθεί στον Γιάννη Παπαϊωάννου: «Για να γίνεις ρεμπέτης πρέπει να περάσεις από τη γέφυρα». «Πάντα ήτανε με ένα χαμόγελο. Ερχότανε εδώ πέρα και έπαιζε, με την παρέα αυτή που λέμε, Βαμβακάρης, Δεληάς, Μπάτης, Παγιουμτζής...» μας αφηγείται ο Νίκος Τριπόδης, που κατοικεί στη Δραπετσώνα από τα παιδικά του χρόνια.

Η διέλευση δεν ήταν σωματική, υπήρχε ένα τελετουργικό, μία ιεροτελεστία μύησης. Έπρεπε να σταθείς, να απαντήσεις, να μη διστάζεις, να μη λυγίσεις. Αν δεν ήσουν μάγκας, απλώς δεν περνούσες...

Απόσπασμα από το κινηματογραφικό σενάριο του Νίκου Τριπόδη «Δραπετσώνα»

Στην ουσία, η γέφυρα λειτούργησε την εποχή εκείνη ως ένα άτυπο τεστ κοινωνικής ένταξης, ως η πύλη εισόδου σε μια κουλτούρα της κοινωνίας των ρεμπετών. Μέσα σε αυτή την στενή λωρίδα κινούνταν εργάτες, ναυτικοί, πρόσφυγες και άνθρωποι του περιθωρίου, και σε αυτό το χωνευτήρι γεννήθηκε η πιο αυθεντική μουσική αυτής της χώρας. Σήμερα η γέφυρα δεν φυλάσσεται πια. Τα τρένα δεν περνούν από κάτω της, τα Βούρλα γκρεμίστηκαν, η Τρούμπα άλλαξε πρόσωπο. 

Όπως αποκαλύπτει ο Νίκος Τριπόδης, ο οποίος είναι γέννημα θρέμμα της περιοχής και γνώστης της ιστορίας της θρυλικής γέφυρας: «Βλέπαμε τις μαμάδες, τις αρραβωνιαστικές, τις συζύγους, τις αδερφές που αποχαιρετούσανε τους δικούς τους, οι οποίοι πηγαίνανε για μετανάστες στη Γερμανία, στο Βέλγιο και σε σε όλη την Ευρώπη. Και φεύγανε από εδώ. Καθόμασταν παιδιά και μετράγαμε τα βαγόνια. 13 βαγόνια γεμάτα, όλα αυτά. Αλλά έχει και ένα αστείο η υπόθεση... 

Επειδή μαζευόμασταν εδώ πιτσιρικάδες και κοιτάζαμε... καθόμασταν εδώ έτσι και κοιτάζαμε, όταν πέρναγε το τρένο που ήτανε ατμομηχανή και μας έβλεπε ο μηχανοδηγός, αμόλαγε τον μαύρο καπνό και γινόμασταν αραπάκια...».

Η γέφυρα έμεινε όμως εκεί για να θυμίζει τον παλιό Πειραιά που δεν ντρεπόταν για τις πληγές του, τότε που ένωνε δύο κόσμους και αποτελούσε το τοπόσημο της ομερτά.... Ο Νίκος Τριπόδης θυμάται τα συναισθήματα που προξενούσε η γέφυρα στους ανθρώπους που δεν ήταν από την περιοχή: «Υπήρχε ένας φόβος των εκτός Δραπετσώνας ατόμων, τι θα αντιμετωπίσουν. Δεν τους εμπόδιζε κανείς να περάσουν από εδώ...» μας λέει και συνεχίζει εξηγώντας γιατί έλεγε ο αείμνηστος Παπαϊωάννου πως έπρεπε να είσαι πολύ μάγκας για να περάσεις: 

«Αυτό οφείλετο γιατί όλοι αυτοί -οι παράγκες που σας είπα- ήτανε χτισμένοι χωρίς να υπάρχει πολεοδομικό σχέδιο, χωρίς να υπάρχει ύδρευση, ηλεκτρισμός, αποχέτευση. Μοιραία λοιπόν δημιουργηθήκανε στενάκια αδιέξοδα που μόνο τα Δραπετσωνιτάκια, δηλαδή σαν κι εμάς που γεννηθήκαμε εδώ, μπορούσαμε να κυκλοφορήσουμε. Ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου έφερε δύο φορές τη μάνα μου εδώ. Αρραβωνιασμένη, υποτιθέμενα συνοδεύοντας την αρραβωνιαστικιά στο σπίτι, δεν ήξερε να βγει από εδώ μετά. Δεν ήξερε να βγει να έρθει στα φώτα. Και ήταν και θεοσκότεινα το βράδυ, δεν υπήρχε ηλεκτρισμός».

Στη συνέχεια μιλάει για περιστατικά που συνέβησαν στη γέφυρα: «Μανούβρες γινόντουσαν μεταξύ ατόμων που ήτανε παρασκηνιακοί. Δηλαδή... για τη διεκδίκηση μιας γυναίκας, ας πούμε... Ήταν αυτό που λέμε "έλα στη γέφυρα να λογαριαστούμε". Κάπως έτσι. Λοιπόν, γινόντουσαν καβγάδες για τη μαγκιά, ποιος είναι πιο μάγκας. Γινόντουσαν καβγάδες... 

Περισσότερο όλοι οι θιασώτες εδώ οι Δραπετσωνίτες ήτανε καπνιστές. Και όταν λέω καπνιστές, καπνίζανε χασίσι. Γιατί το χασίσι είναι μια παρεξηγημένη έννοια. Δεδομένου ότι το χασίσι ήταν επιτρεπτή καλλιέργεια μέχρι το 1926 και η εμπορία μέχρι το 1928. Αλλά είχανε μια μεγάλη κόντρα με τους πρεζάκηδες. Γιατί λέγανε "ο χασικλής είναι μάγκας, ο πρεζάκιας είναι δουλικό". Και όποιος υπήρχε πρεζάκιας τον κυνηγάγανε. Και τον κυνηγάγανε ασύστολα. Λοιπόν, στο καφενείο που παίζανε μουσική, ήτανε μια κατάσταση που, όπως έχετε δει και στην "Παραγγελιά" το έργο, δεν επιτρεπότανε την στιγμή που έχει παραγγείλει ένας ένα τραγούδι να χορέψει, να σηκωθεί κάποιος άλλος και να του τη σπάσει, όπως λέγαμε στη γλώσσα τη δική μας. Λοιπόν, και αυτό ήταν αιτία παρεξήγησης και μαχαιρώματος» θυμάται ο κ. Τριπόδης.

Αν βρεθείς λοιπόν στη Δραπετσώνα, μην διστάσεις ανέβα. Στάσου στη μέση. Από τη μία θα δεις καράβια για την Κρήτη και από την άλλη μια εικόνα που θυμίζει ταξίδι στο χρόνο. Κάποια σπίτια ακόμη κατοικούνται και είναι βγαλμένα από ταινία του κλάσσικου κινηματογράφου. Τότε θα καταλάβεις γιατί κάποτε, για να πας απέναντι, έπρεπε πρώτα να αποδείξεις ποιος είσαι...

«Εδώ υπήρχε και μία διάλεκτος. Όπως συγγράφει και ο αείμνηστος Τσιφόρος, όπου υπάρχει ένας κόσμος, υπάρχει και ένας υπόκοσμος. Για να μπορεί να συνεννοείται και να αποφεύγει την αστυνομία και τα λοιπά... Γιατί εδώ παλιά ο φόβος μας ήταν το "θα φωνάξω τον αστυνόμο". Δεν θα φωνάξω τον μπαμπούλα ή το... τέρας, το δράκοντα να σε φάει. Ο φόβος ήταν ο αστυνόμος. "Θα 'ρθει ο αστυνόμος". 

Υπήρχε λοιπόν και ένα γλωσσάρι εδώ, τα γνωστά ποδανά. Τα οποία χρησιμοποιούσαν για να συνεννοηθούνε οι Δραπετσωνίτες, δίχως να καταλαβαίνουν οι άλλοι τι λέμε.

Τρώγαμε ξύλο βέβαια από τους δικούς μας, γιατί εγώ ποτέ πριν από τις 9:00 η ώρα δεν πήγαινα στο σπίτι. Γιατί ήξερα ότι όποιες 9:00 η ώρα και να πάω, ξύλο θα φάω» εξηγεί χαριτολογώντας ο κ. Τριπόδης.

Οι αναμνήσεις του Νίκου Τριπόδη από την παλιά Δραπετσώνα και από τη Γέφυρα του Μάγκα στο Άλως: