Η νύχτα αλλάζει το πρόσωπο της πόλης. Οι δρόμοι αδειάζουν, τα φώτα ανάβουν, οι ρυθμοί μεταβάλλονται και μια άλλη καθημερινότητα αρχίζει. Για κάποιους, η νύχτα είναι διασκέδαση, ξεκούραση ή καταφύγιο. Για άλλους, είναι η ώρα που ξεκινά το μεροκάματο. Πίσω από το τιμόνι ενός ταξί, στη θέση του οδηγού ενός λεωφορείου ή στο πίσω μέρος ενός απορριμματοφόρου, υπάρχουν άνθρωποι που συνεχίζουν να εργάζονται όσο η πόλη κοιμάται.
Ο Νίκος Ανδριόπουλος, εργαζόμενος στην καθαριότητα του Δήμου Ζωγράφου, ο Θανάσης, 24χρονος οδηγός ταξί, και ο Γιώργος, οδηγός λεωφορείου, μας συστήνουν τη δική τους νύχτα. Μιλούν για την επικινδυνότητα των δρόμων, τις απρόβλεπτες καταστάσεις, την ανθρώπινη συμπεριφορά, την κούραση, αλλά και την αγάπη για τη δουλειά τους. Τρεις διαφορετικές διαδρομές, τρεις προσωπικές μαρτυρίες που συναντιούνται στην ίδια πόλη. Σε εκείνη που εμείς διασχίζουμε συχνά χωρίς να παρατηρούμε και που εκείνοι γνωρίζουν από την καλή και την ανάποδη. Γιατί η νύχτα δεν είναι μόνο όσα συμβαίνουν κάτω από τα φώτα της. Είναι και οι άνθρωποι που φροντίζουν να συνεχίζεται η ζωή μέχρι να ξημερώσει.
«Μαζεύουμε τα σκουπίδια τους, δεν είμαστε σκουπίδια»
Θυμάμαι τη μέρα που του πρότεινα να μας μιλήσει, εξηγώντας ότι πρόκειται για ένα site πολιτισμού και ο Νίκος μου απάντησε με τρεις μόνο λέξεις: «Η καθαριότητα είναι πολιτισμός». Και θα συμφωνήσω απόλυτα.
Όταν όλοι οι υπόλοιποι πέφτουμε για ύπνο, εσείς βγαίνετε στους δρόμους για να καθαρίσετε την πόλη. Πώς είναι η πόλη τη νύχτα, μέσα από τα δικά σας μάτια;
Θα την παρομοίαζα με μια γυναίκα που από μακριά φαντάζει λαμπερή, αλλά όταν την πλησιάσεις και την κοιτάξεις στα μάτια, δυστυχώς φεύγεις τρέχοντας.
Τι είναι αυτό που χαλάει την εικόνα της όταν την πλησιάζεις;
Οι ίδιοι οι άνθρωποι που την κατοικούν. Η ανευθυνότητα των πολιτών και των κατοίκων είναι αυτή που κάνει μια πόλη άσχημη. Μπορεί τα φώτα της να λάμπουν, αλλά η πραγματική της εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Και δυστυχώς, όσο κι αν προσπαθούν οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα, δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνοι τους αυτή την κατάσταση.
Τα πάντα ξεκινούν από την παιδεία των ανθρώπων. Από το κατά πόσο σέβονται τον χώρο στον οποίο ζουν, αλλά και τη δουλειά εκείνων που προσπαθούν καθημερινά να τον διατηρούν καθαρό. Μια δουλειά εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη.
Μου είχατε πει σε προηγούμενη συζήτησή μας ότι η καθαριότητα είναι πολιτισμός. Τι αποκαλύπτουν, λοιπόν, τα σκουπίδια για τον πολιτισμό μιας κοινωνίας;
Δυστυχώς, θεωρώ ότι από την πλειονότητα των κατοίκων μιας πόλης απουσιάζει αυτή η κουλτούρα. Και είναι θλιβερό. Βλέπεις, για παράδειγμα, έναν κάδο ανοιχτό και άδειο. Αντί κάποιος να τοποθετήσει μέσα τη σακούλα του, καλά δεμένη, την αφήνει απ' έξω. Έτσι δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη δουλειά των ανθρώπων που προσπαθούν να καθαρίσουν την πόλη.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Υπάρχουν ειδικές υπηρεσίες και τηλέφωνα επικοινωνίας με τον δήμο, ώστε οι πολίτες να ενημερώνουν όταν θέλουν να απομακρύνουν ογκώδη αντικείμενα, όπως στρώματα, κρεβάτια ή ντουλάπια. Αντί όμως να ακολουθούν τη διαδικασία, τα βγάζουν στους δρόμους σε ακατάλληλες ώρες, ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα. Το αποτέλεσμα είναι, όσο κι αν προσπαθούμε εμείς, η πόλη να εξακολουθεί να φαίνεται βρόμικη.
Στις τόσες νύχτες που έχετε εργαστεί στην καθαριότητα, υπήρξε κάποιο περιστατικό που σας φόβισε, σας συγκίνησε ή σας σημάδεψε;
Υπήρξε ένα πολύ σοβαρό ατύχημα με μια συνάδελφο την ώρα της αποκομιδής. Δεν πρόκειται να το ξεχάσω ποτέ. Η κοπέλα βρισκόταν πάνω στο απορριμματοφόρο μαζί με τον συνάδελφό της, όταν ένα ταξί, με οδηγό που ήταν μεθυσμένος, έπεσε πάνω τους. Τραυματίστηκε στα πόδια και ευτυχώς δεν έμεινε ανάπηρη.
Είναι ένα περιστατικό που μου έχει μείνει αξέχαστο. Και δυστυχώς δεν είναι το μοναδικό. Στην καθαριότητα, όχι μόνο στον Δήμο Ζωγράφου αλλά σε ολόκληρη την Ελλάδα, έχουν σημειωθεί πολλά σοβαρά και θανατηφόρα περιστατικά. Υπάρχουν ατυχήματα, αλλά και προβλήματα που συνδέονται με την εξάντληση και την επιβάρυνση της υγείας των εργαζομένων.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι η ηλικία των εργαζομένων. Υπάρχει το πρόγραμμα απασχόλησης για ανέργους ηλικίας 55 έως 67 ετών, ανθρώπους που προσπαθούν να συμπληρώσουν τα ένσημά τους για να συνταξιοδοτηθούν.
Πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι η αποκομιδή των απορριμμάτων είναι μια πολύ απαιτητική σωματικά εργασία. Ένας άνθρωπος 60 ή 65 ετών δεν έχει απαραίτητα τις ίδιες φυσικές αντοχές με έναν άνθρωπο 25 ή 30 ετών.
Πιστεύω ότι υπάρχει πρόβλημα και στον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι προσλήψεις. Δεν μπορούμε να αφήνουμε έξω ανθρώπους παραγωγικών ηλικιών, 25, 30 ή 40 ετών, και να περιμένουμε να σηκώσουν το βάρος της καθαριότητας άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας. Θεωρώ ότι αυτό πρέπει να επανεξεταστεί.
Αισθάνεστε ότι οι συμπολίτες σας σέβονται τη δουλειά σας; Σας βλέπουν πραγματικά ή θεωρούν αυτονόητο ότι κάποιος θα περάσει να μαζέψει τα σκουπίδια τους;
Δυστυχώς, δεν σέβονται ούτε τους εργαζόμενους της νυχτερινής αποκομιδής ούτε τους οδοκαθαριστές που εργάζονται το πρωί. Φανταστείτε μια γυναίκα που καθαρίζει τον δρόμο και κάποιον που περνάει δίπλα της, τρώγοντας μια τυρόπιτα, και πετάει το χαρτί κάτω. Ή κάποιον που πετάει ένα χρησιμοποιημένο χαρτομάντιλο στο σημείο που μόλις καθαρίστηκε, αντί να το βάλει στον κάδο. Τέτοια περιστατικά συμβαίνουν καθημερινά. Γι' αυτό επιμένω ότι το πρόβλημα είναι πρωτίστως θέμα παιδείας και πολιτισμού.
Κλείνοντας, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους πολίτες; Τι θα θέλατε να γνωρίζουν για τις δυσκολίες της δουλειάς σας, αλλά και για τους ίδιους τους ανθρώπους της καθαριότητας;
Οι πολίτες πληρώνουν δημοτικά τέλη και απαιτούν, δικαιολογημένα, να ζουν σε μια καθαρή πόλη. Το ακούμε συνεχώς αυτό. Πρέπει όμως να καταλάβουν ότι για να υπάρχει μια καθαρή πόλη είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι. Όλοι. Όχι μόνο οι εργαζόμενοι των δήμων, αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες.
Πρέπει να τηρούμε ορισμένους βασικούς κανόνες. Να μη βγάζουμε τα σκουπίδια έξω από τους κάδους, αλλά να τα τοποθετούμε μέσα σε αυτούς. Να μην εγκαταλείπουμε ογκώδη αντικείμενα στους δρόμους σε ώρες και ημέρες που δεν υπάρχει δυνατότητα αποκομιδής.
Γιατί και οι εργαζόμενοι είναι άνθρωποι. Έχουν ανάγκη να ξεκουραστούν, να περάσουν χρόνο με τις οικογένειές τους, να έχουν κι εκείνοι τα Σαββατοκύριακά τους.
Πρέπει να αποκτήσουμε μια διαφορετική παιδεία απέναντι στην καθαριότητα. Όχι μόνο για εμάς τους εργαζόμενους, αλλά για τους ίδιους τους πολίτες και τα παιδιά τους, που έχουν δικαίωμα να μεγαλώνουν σε μια ανθρώπινη και καθαρή πόλη.
Και πάνω απ' όλα πρέπει να υπάρχει σεβασμός στον εργαζόμενο. Γιατί οι άνθρωποι της καθαριότητας επιτελούν ένα λειτούργημα. Μαζεύουν τα σκουπίδια των άλλων. Δεν είναι οι ίδιοι σκουπίδια…
...Και κάθε νύχτα προετοιμάζετε την πόλη για την επόμενη ημέρα, ώστε όλοι εμείς να μπορούμε να κυκλοφορούμε σε αυτήν με άνεση.
Αυτό ακριβώς. Ναι.
Η νύχτα από το παρμπρίζ
Η πόλη τη νύχτα δεν σταματά. Αλλάζει ρυθμούς, πρόσωπα και διαδρομές. Πίσω από τα φώτα της υπάρχουν άνθρωποι που εργάζονται όσο οι περισσότεροι κοιμόμαστε. Ένας οδηγός ταξί και ένας οδηγός λεωφορείου μοιράζονται τις δικές τους εμπειρίες από τις νυχτερινές βάρδιες, μιλώντας για τους κινδύνους, την καθημερινότητα και την ιδιαίτερη σχέση τους με μια πόλη που δεν ησυχάζει ποτέ.
«Η νύχτα θέλει τύχη. Κάθε βάρδια είναι μια διαφορετική ιστορία»
Θανάσης - Οδηγός ταξί
«Η νύχτα έχει τους δικούς της κινδύνους. Δεν με φοβίζει τόσο το ενδεχόμενο να μπει κάποιος στο ταξί και να μου επιτεθεί. Περισσότερο με τρομάζει αυτό που συμβαίνει έξω, στους δρόμους. Μπορεί κάποιος να παραβιάσει ένα STOP και να γίνει το κακό μέσα σε μια στιγμή. Η νυχτερινή βάρδια θέλει τύχη, όχι μόνο στην οδήγηση αλλά και στο μεροκάματο. Μπορεί να σου τύχουν μεγάλες διαδρομές και να βγάλεις καλά χρήματα, μπορεί όμως και όχι. Από τις 10 με 15 Δεκεμβρίου η δουλειά αρχίζει να ανεβαίνει, γιατί ο κόσμος βγαίνει περισσότερο λόγω των γιορτών. Η κίνηση διατηρείται μέχρι περίπου τις 7 Ιανουαρίου και μετά έρχεται η κάθετη πτώση.
Δεν ήταν όνειρο ζωής να γίνω ταξιτζής. Έτσι προέκυψε. Δεν ήμουν καλός μαθητής και στις Πανελλήνιες πήγα περισσότερο για την εμπειρία. Ο θείος μου είχε ταξί και η μητέρα μου πούλησε κάποια χωράφια για να μπορέσουμε εγώ και ο αδελφός μου να αποκτήσουμε το δικό μας. Έτσι, από τα 18 μου ήξερα ποια θα ήταν η δουλειά μου. Σήμερα, στα 24, μπορώ να πω ότι δεν το έχω μετανιώσει. Είναι μια δουλειά που δεν τη βαριέσαι. Κάθε μέρα είναι διαφορετική, συναντάς ανθρώπους, επικοινωνείς, δεν ξέρεις ποτέ πώς θα εξελιχθεί η βάρδια σου. Είναι σαν να πατάς κάθε φορά το κουμπί της επανεκκίνησης. Ένα καινούργιο restart».
«Στη νυχτερινή βάρδια χρειάζεται προσοχή, αλλά δεν θα άλλαζα τη δουλειά μου»
Γιώργος - Οδηγός λεωφορείου
«Η νύχτα έχει πάντα έναν βαθμό επικινδυνότητας, ιδιαίτερα για όσους εργαζόμαστε στους δρόμους. Έχουν σημειωθεί επιθέσεις εναντίον οδηγών λεωφορείων, αν και λίγα από αυτά τα περιστατικά έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Η νυχτερινή βάρδια, ειδικά μετά τις δέκα το βράδυ, απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή, καθώς ορισμένες γραμμές διέρχονται από περιοχές όπου υπάρχει αυξημένη παραβατικότητα. Βέβαια, περιστατικά έχουν συμβεί και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Το βράδυ συναντάς κάθε λογής ανθρώπους. Υπάρχουν οι καλοί, οι συνηθισμένοι επιβάτες που θέλουν απλώς να φτάσουν στον προορισμό τους, αλλά υπάρχουν και άνθρωποι με παραβατική συμπεριφορά. Γι' αυτό χρειάζεται να είσαι διαρκώς προσεκτικός.
Παρά τις δυσκολίες, αγαπώ πολύ τη δουλειά μου. Αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω, θα την επέλεγα ξανά. Μπορεί να μπήκα σε αυτό το επάγγελμα σε μεγαλύτερη ηλικία, όμως δεν το μετάνιωσα ούτε στιγμή. Έχω ζήσει πολλές όμορφες στιγμές πίσω από το τιμόνι και αυτές είναι που κρατώ. Γιατί, πέρα από τους κινδύνους και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, αυτή η δουλειά μού έχει προσφέρει εμπειρίες που δεν θα άλλαζα».



