Στην εποχή της διαρκούς έκθεσης και τηςψηφιακά επιμελημένης εικόνας, το ζήτημα της αυθεντικότητας παραμένει πάντα επίκαιρο. 

Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, οι κοινωνικές προσδοκίες και η ανάγκη για αποδοχή συχνά μας ωθούν να παρουσιάζουμε μια προσεκτικά διαμορφωμένη εκδοχή του εαυτού μας.

Γράφει η Αρετή Χαρτοφύλακα

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναδύεται ένασημαντικό ερώτημα: πόσο συχνά εκφράζουμε τον πραγματικό μας εαυτό και πόσο συχνά προβάλλουμε μια εικόνα που θεωρούμε κοινωνικά αποδεκτή; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό συνδέεται άμεσα με την έννοια της αυθεντικότητας και τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας και τους άλλους.

Στη βιβλιογραφία, ως αυθεντική ορίζεται η συμπεριφορά που βρίσκεται σε αρμονία με τον γνήσιο εαυτό του ατόμου. Αντανακλά την προσωπικότητα, τις αξίες, τα συναισθήματα και τις σκέψεις του. Η αυθεντικότητα εκδηλώνεται όταν υπάρχει συνέπεια ανάμεσα σε όσα σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και πιστεύουμε και σε όσα εκφράζουμε προς τα έξω.

Η επιλογή ανάμεσα στην ειλικρινή έκφραση και την απόκρυψη πλευρών του εαυτού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, κυρίως από την αυτογνωσία. Η αυθεντική έκφραση προϋποθέτει ουσιαστική κατανόηση του εαυτού και απάντηση στο θεμελιώδες ερώτημα: «Ποιος είμαι;».

Η αυθεντικότητα αποτελεί σημαντικό ψυχολογικό πόρο. Έρευνες τη συνδέουν με υψηλότερη αυτοεκτίμηση, μεγαλύτερη υποκειμενική ευημερία, καλύτερη εργασιακή απόδοση και ισχυρότερο αίσθημα νοήματος. Η μη αυθεντική συμπεριφορά συνδέεται συχνά με την ανάγκη για αποδοχή και κοινωνική ένταξη.

Οι άνθρωποι προσαρμόζουν την εικόνα που προβάλλουν, αναδεικνύοντας ορισμένες πλευρές του εαυτού τους και αποκρύπτοντας άλλες, ώστε να αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Συνήθως, αυτή η τάση δεν αποσκοπεί στην εξαπάτηση αλλά στην προβολή μιας επιθυμητής εικόνας του εαυτού.

Βασικά κίνητρα αποτελούν η κοινωνική αναγνώριση, η συμμόρφωση σε εξωτερικά πρότυπα και η επιδίωξη σεβασμού. Όταν όμως η διαχείριση της εικόνας γίνεται υπερβολική, μπορεί να οδηγήσει σε έντονη αυτοπροβολή, απόκρυψη πληροφοριών ή δημιουργία μιας εξιδανικευμένης ταυτότητας.

Αντίθετα, η αυθεντική αυτοέκφραση ωφελεί τόσο το άτομο όσο και τις σχέσεις του. Συνδέεται με λιγότερη εσωτερική σύγκρουση, μεγαλύτερη ψυχική ηρεμία και ισχυρότερη ψυχολογική συνοχή, καθώς μειώνει την ασυμφωνία ανάμεσα στην εσωτερική εμπειρία και την εξωτερική συμπεριφορά.

Παράλληλα, τα αυθεντικά άτομα θεωρούνται πιο αξιόπιστα, γεγονός που διευκολύνει τη δημιουργία ουσιαστικών και σταθερών σχέσεων. Η αυθεντικότητα έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένη ενεργητικότητα, καλύτερη επαγγελματική προσαρμογή και υψηλότερη εργασιακή ικανοποίηση και απόδοση. Αντίθετα, η συστηματική προσπάθεια εντυπωσιασμού ή χειραγώγησης συχνά υπονομεύει την αξιοπιστία.

Η έλλειψη αυθεντικότητας δυσκολεύει την ανάπτυξη εμπιστοσύνης και επηρεάζει αρνητικά τόσο τις διαπροσωπικές σχέσεις όσο και την ψυχολογική ευημερία. Η αυθεντικότητα δεν σημαίνει άκριτη έκφραση κάθε σκέψης ή συναισθήματος. Σημαίνει να ζει κανείς με συνέπεια προς τις αξίες και την ταυτότητά του.

Η ουσιαστική πρόκληση δεν είναι να γίνουμε κάποιοι άλλοι, αλλά να έχουμε το θάρρος να είμαστε αυτό που ήδη είμαστε. Σε έναν κόσμο που συχνά μας ενθαρρύνει να προσαρμοζόμαστε στις προσδοκίες των άλλων, η αυθεντικότητα αποτελεί μια πράξη προσωπικού θάρρους. Δεν απαιτεί τελειότητα, αλλά ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας.

Ίσως η πραγματική ελευθερία να ξεκινά τη στιγμή που σταματάμε να προσπαθούμε να γίνουμε αυτό που οι άλλοι περιμένουν και επιτρέπουμε στον εαυτό μας να είναι αυτό που πραγματικά είναι.

*H Αρετή Χαρτοφύλακα είναι Κλινική Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια