Σημειώσεις διαδρομής με τον Θράσο Καμινάκη
Συνέντευξη στη Βίκυ Διαμάντη
Ο Θράσος Καμινάκης ανοίγει το… σημειωματάριο της ζωής του για την Άλως και κάθε σταθμός του γίνεται μια μικρή καταγραφή: ο χρόνος, το Παρίσι, η εγκληματολογία, η Τέχνη, η μοναξιά, ο έρωτας, το Μικρό Πολυτεχνείο... Εξηγεί τις πολλές ζωές που μπορεί να χωρέσει ένας άνθρωπος μέσα σε μία.
Ο χρόνος δεν λέει ποτέ την αλήθεια
Θέλω να ξεκινήσουμε από μια φράση από το βιβλίο σου: «Ο χρόνος, αυτός ο ψεύτης, ο γελοίος, ο τιποτένιος, ο ξεφτίλας». Γιατί;
«Γιατί δεν γίνεται να μη θυμώνει κανείς με το χρόνο. Αυτό το διήγημά μου γράφτηκε... Ήμουν πολύ θυμωμένος γιατί έχασα ένα φίλο μου, τον σκηνοθέτη του Ελευθέριο Ξανθόπουλο. Και αισθάνθηκα ότι δεν είχαμε, δεν δώσαμε, δεν εκμεταλλευτήκαμε το χρόνο όπως θα έπρεπε. Για να πούμε, για να ζήσουμε, για να κάνουμε μαζί πράγματα που τα αφήναμε πάντα πιστεύοντας ότι έχουμε χρόνο. Και θεωρώ ότι αυτή είναι η μεγάλη εξαπάτηση του κάθε ανθρώπου σήμερα. Το ότι πιστεύει ότι έχει χρόνο».
«Η μεγαλύτερη εξαπάτηση του ανθρώπου είναι ότι πιστεύει πως έχει χρόνο».
Οι ζωές που επιλέγουμε
Πόσες ζωές χωράνε μέσα σε μία ζωή;
«Όσες θες... Δηλαδή, κάθε μέρα μπορεί να είναι και μια άλλη ζωή. Αν νιώθεις ότι κουβαλάς μέσα σου την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης μοίρας… Νομίζω ότι αν κανείς γλιτώσει από το ταμπού της αλήθειας, γιατί η αλήθεια έχει ένα πολύ μεγάλο ταμπού στην καθημερινότητα και τη ζωή μας, και από την παγίδα της αλήθειας, μπορεί να επινοεί και να επιδιώκει να ζει, να βιώνει τον εαυτό του με διαφορετικούς τρόπους.
Μην ξεχνάμε ότι επίσης είμαστε τόσο διαφορετικοί όσο και τα μάτια των άλλων που μας βλέπουν. Άλλος είμαι εγώ για σένα, άλλος είμαι για την κολλητή μου, άλλος είμαι για τη μητέρα μου, άλλος είμαι για τον πατέρα μου, άλλος είμαι για τον αδερφό μου, άλλος είμαι για ένα μαθητή μου, άλλος είμαι για έναν γνώστη μου, άλλος είμαι για ένα πρόσωπο που είναι ερωτευμένο μαζί μου, άλλος είμαι για έναν πρόσωπο το οποίο με ζηλεύει ή με ανταγωνίζεται. Άλλος είμαι για κάθε άνθρωπο που με κοιτάζει με τη δική του οπτική γωνία, με τη δική του υποκειμενικότητα».
«Κάθε μέρα μπορεί να είναι και μια άλλη ζωή».
Η ζωή που άφησε πίσω
Υπήρχε κάποια ζωή που εγκατέλειψες και ένιωσες ότι άφηνες πίσω σου ένα κομμάτι του εαυτού σου;
«Ναι, η αλήθεια είναι ότι όταν εγκατέλειψα την νομική επιστήμη και ασχολήθηκα με την τέχνη, -που ανέκαθεν την ήθελα, την πίστευα και την αγαπούσα, την σχέση μου με την Τέχνη... Όταν εγκατέλειψα τέλος πάντων την επιστήμη μου, αισθάνθηκα ότι η ζωή μου θα είναι από εδώ και μετά διαφορετική. Γιατί το να είσαι μέσα στον χώρο της εγκληματολογίας που εγώ κινήθηκα που πίσω του κουβαλούσε φιλοσοφία, κουβαλούσε πολιτική, κουβαλούσε μεταφυσική, κουβαλούσε μια σειρά από επιστήμες, γνώσεις, εμπειρίες που όσο και αν σου δίνει η Τέχνη τη δυνατότητα να τα χρησιμοποιήσεις, εσύ δεν τα έμαθες για να υπηρετήσεις μια Τέχνη, τα έμαθες για να υποστηρίξεις μια συγκεκριμένη επιστήμη που έχει να κάνει και με τη δικαιοσύνη. Οπότε όλο αυτό το κομμάτι της ζωής μου που το άφησα πίσω, δεν σου κρύβω ότι με πλήγωσε και με τρόμαξε».
«Με πλήγωσε και με τρόμαξε...».
Παρίσι
Υπάρχουν πόλεις που αλλάζουν τη διαδρομή ενός ανθρώπου. Για εκείνον ήταν το Παρίσι.
Τι άφησες εκεί και τι πήρες μαζί σου;
«Στο Παρίσι άφησα τους φόβους μου. Γιατί σαν νέος άνθρωπος είχα πολλές ανησυχίες, πολλούς φόβους, πολλές αναστολές. Το Παρίσι με βοήθησε να αφήσω πίσω τις περισσότερες αναστολές μου. Από το Παρίσι έφερα μπροστά το θράσος μου, το θάρρος μου, την τόλμη μου».
«Στο Παρίσι άφησα τους φόβους μου. Από το Παρίσι έφερα το θράσος μου».
Συγγνώμη
Αν συναντούσες σήμερα εκείνον τον Θράσο;
«Συγγνώμη...».
Γιατί;
«Που σε άφησα… Συνεχίζω να σε αγαπώ, συνεχίζω να σε εκτιμώ, συνεχίζω να... να... όλα. Να σε αμφισβητώ, να σε φοβάμαι, να σε κρίνω. Τέλος πάντων, να σε ζω… Αλλά δεν είμαι πια εγώ εσύ».
«Δεν είμαι πια εγώ εσύ… Συγγνώμη...».
Η μοναξιά δεν είναι εχθρός
Ποια είναι η πιο σημαντική εικόνα για εσένα, που έδρασε μέσα σου σε μια στιγμή μοναξιάς και που γέννησε δημιουργία;
«Η μοναξιά είναι για μένα μία πολύ καλή φίλη. Δεν την φοβάμαι, δεν την αμφισβητώ, δεν την κρίνω. Ακόμα και όταν οραματίζομαι το μέλλον. Γιατί κακά τα ψέματα, όσο ο άνθρωπος μεγαλώνει, όσο ο χρόνος περνά από πάνω του και τον φορτώνει με όλα αυτά τα οποία δεν είναι εύκολα, τα θέματα της τρίτης ηλικίας ας πούμε, εκεί η μοναξιά αμφισβητείται σοβαρά. Το κατά πόσο μπορείς, πρέπει, αξίζει, γίνεται να είσαι μόνος και να είναι αυτή μία δημιουργική μοναξιά. Την μοναξιά, λοιπόν, εγώ την λατρεύω, την αγαπώ πολύ, την συνδυάζω με την ομαδικότητα».
«Η μοναξιά είναι για μένα μία πολύ καλή φίλη».
Η οικογένεια που διάλεξα
«Άλλο πράγμα είναι η μοναξιά, άλλο πράγμα είναι η οικογένεια. Εγώ με την παραδοσιακή έννοια οικογένεια δεν έκανα ποτέ. Και επίσης βγήκα από μια δυσλειτουργική οικογένεια, όπως εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στον κόσμο, χωρίς με αυτόν τον τρόπο να θέλω να θίξω την οικογένειά μου. Ίσα ίσα εκεί ανθεί περισσότερο η αγάπη, η φροντίδα και το νοιάξιμο, καμιά φορά ανθίζει και η δυσλειτουργία.
Αλήθεια είναι αυτό. Όμως, είναι πολύ λίγες πραγματικά οι συνθήκες που μας επιτρέπουν να χτίσουμε καλές οικογένειες, γενναίες οικογένειες. Για παράδειγμα, ερωτεύεσαι έναν άνθρωπο, με τον οποίο μπορείς να χτίσεις μια οικογένεια, να φτιάξεις πιστεύεις μια οικογένεια, αλλά το μυαλό σου όταν τον ερωτεύεσαι δεν είναι η οικογένεια, είναι ο έρωτας, είναι η αλλαγή, είναι μια δυαδικότητα.
Όταν έρθει η ώρα της οικογένειας, διαπιστώνεις ξαφνικά ότι αυτός ο άνθρωπος δεν είναι κατάλληλος, ή ότι εσύ δεν είσαι κατάλληλος με αυτόν τον άνθρωπο. Και καταλήγουμε στο κλασικό φαινόμενο της μονογονεϊκής οικογένειας ή μιας οικογένειας μοιρασμένης σε δύο σπίτια.
Εγώ όταν έφτιαξα το Μικρό Πολυτεχνείο, η πρώτη μου σκέψη ήταν ότι θα είναι ένας χώρος μικρός που πολλές τέχνες θα συναντώνται κυριολεκτικά. Δηλαδή ή θα μπορεί κανείς να συναντήσει πολλές τέχνες μαζί με ανθρώπους που τις υπηρετούν και που αυτοί οι συντονιστές μαθημάτων ως γονείς θα υποδέχονται μαθητές κάθε ηλικίας και η πατρική και μητρική σχέση, η αδελφική, η γονεϊκή, όλο αυτό το παιχνίδι θα εναλλάσσεται μέσα στα μαθήματα και συνέβη και το λάτρεψα αυτό.
Ο αριθμός 318
Δύο διευθύνσεις. Δύο πόλεις. Μία σύμπτωση. Ένα βιβλίο. Ένας προσωπικός κώδικας…
«Το 318 είναι ένας αριθμός τριψήφιος που είναι στην ουσία ένας κωδικός. Εγώ θεωρώ ότι κάθε άνθρωπος έχει το δικό του κωδικό. Έχει το δικό του αριθμό, τριψήφιο, όπως λέει ο φίλος μας ο Πυθαγόρας από τα παλιά. Που μπορεί να του καθορίζει τη ζωή με κάποιο τρόπο. Εγώ αγαπώ την αριθμολογία. Στο έχω πει... Βοηθάω μέσω της αριθμολογίας ανθρώπους να κάνουν βήματα προσωπικά αυτογνωσίας. Μπορεί να είναι μια πολύ αμφισβητούμενη συνήθεια. Τέχνη. Η αριθμολογία δεν θα ήθελα να πω ότι είναι επιστήμη. Υπάρχουν ενστάσεις. Παρ' όλα αυτά θα αναφερθώ στον Άρθουρ Κέσλερ που έχει γράψει ένα καταπληκτικό βιβλίο που λέγεται «Οι Ρίζες της Σύμπτωσης». Και σε αυτό που καθημερινά όλοι μας συναντάμε ως συμπτώσεις.
Λέμε αυτό το “Πάλι μια σύμπτωση”… Λοιπόν, όταν ήμουν στο Παρίσι, το πρώτο σπίτι που έμεινα μόνος μου, χωρίς συγκάτοικο, ήταν στον τέταρτο όροφο μιας πολυκατοικίας, στην Port Saint-Denis, που εκδίδονταν από κάτω ακριβώς νεαρά κορίτσια και ήταν στη Rue Saint-Martin, στο Trois-Annes-du-Suite, στο 318 της Rue Saint-Martin. Έζησα εκεί κάποια χρόνια, άλλαξε η ζωή μου…
Ήρθα στην Ελλάδα και το πρώτο σπίτι που νοικιάζω στην Αθήνα για να ζήσω μόνος μου, είναι στη Λεωφόρο Συγγρού, όπου εκδίδονταν αγόρια ντυμένα κορίτσια, στον τέταρτο όροφο μιας πολυκατοικίας, στο νούμερο 318, Συγγρού 318. Μετά από δύο συμπτώσεις εκδιδόμενων αγοριών και κοριτσιών σε μεγάλες λεωφόρους του κόσμου, αποφάσισα και εγώ να εκδοθώ με το 318 ως δική μου προσωπική λεωφόρο για να ανοίξουν οι δρόμοι.
Από εκεί πέρα, μέσα στο βιβλίο, σημαίνει και ένα φυλακτό. Θα το βρεις με πάρα πολλούς τρόπους να εμφανίζεται. Και μόνο στο τέλος, το τελευταίο διήγημα που προτείνω κανείς να το φυλάξει για το τέλος, αποκαλύπτεται το μυστικό του. Είναι ένας άξονας μέσα στο βιβλίο το 318. Είναι άξονας μέσα στο βιβλίο το 318».
«Οι συμπτώσεις και οι άξονες...».
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Άλως: Αν έκλεινες αυτή τη συζήτηση με μία μόνο φράση από τα βιβλία σου;
Θράσος Καμινάκης: «Ο έρωτας σε κάνει πρώτα τυφλό, μετά τρελό και στο τέλος ζητιάνο».
