Τα πιο βαθιά σκοτάδια δεν βρίσκονται πάντα εκεί όπου απουσιάζει το φως. Κρύβονται στην ανθρώπινη ψυχή, στην αγριότητα που μπορεί να γεννηθεί πίσω από κλειστές πόρτες, στη σιωπή που επιτρέπει στη βία να υπάρχει.
Συνέντευξη στην Τεριάννα Παππά
Η συγκλονιστική ιστορία της μικρής Σπυριδούλας, του κοριτσιού που βασανίστηκε με πυρωμένο σίδερο, παραμένει μια από τις πιο οδυνηρές υπενθυμίσεις της ανθρώπινης σκληρότητας.
Η Στέβη Λύτρα, συγγραφέας, σκηνοθέτις και σκηνογράφος, επιλέγει να αναμετρηθεί με αυτή τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης μέσα από το θέατρο. Με αφετηρία μια πραγματική υπόθεση που συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία, αναζητά όσα βρίσκονται πέρα από τα ίδια τα γεγονότα: τους μηχανισμούς της βίας, τη σιωπή, την εξουσία του ισχυρού πάνω στον αδύναμο και τα ίχνη που αφήνει το τραύμα. Μαζί της μιλάμε για τη δημιουργική της διαδρομή, τη δύναμη της θεατρικής αφήγησης και την ανάγκη να επιστρέφουμε σε ιστορίες που δεν πρέπει να ξεχαστούν. Όχι μόνο για να θυμόμαστε τι συνέβη, αλλά και για να αναρωτιόμαστε πώς και γιατί μπόρεσε να συμβεί.
Η παράσταση «Σπυριδούλα» ανασύρει μια υπόθεση που συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία. Τι σε ώθησε να μεταφέρεις αυτή την ιστορία στη θεατρική σκηνή και ποια ήταν η μεγαλύτερη ευθύνη που ένιωσες απέναντί της;
Αυτό που θυμάμαι από την πρώτη φορά που ήρθα σε επαφή με την πραγματική ιστορία της Σπυριδούλας, μέσα από δημοσιεύματα, ήταν αρχικά η τραγικότητα της ίδιας της ζωής αυτού του κοριτσιού. Το γεγονός ότι την έστειλαν, μόλις δέκα ετών, να εργαστεί ως υπηρέτρια ήταν κάτι που με συγκλόνισε. Παράλληλα, είχα διαβάσει και άλλα πράγματα για την παιδική εργασία, για τα «ξυπόλυτα τάγματα», για τα ορφανά του Πειραιά και για τις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγάλωναν παιδιά εκείνης της εποχής. Κάπως έτσι, το μυαλό μου άρχισε να συνδέει όλα αυτά τα κομμάτια και να τα συγκεντρώνει στο πρόσωπο της μικρής Σπυριδούλας.
Δεν έβλεπα πια μόνο μια μεμονωμένη τραγική ιστορία, αλλά ένα παιδί που εκπροσωπούσε έναν ολόκληρο κόσμο παιδικής στέρησης και εκμετάλλευσης. Το δεύτερο πράγμα που με σόκαρε, όπως φαντάζομαι ότι σοκάρει οποιονδήποτε γνωρίζει την υπόθεση, ήταν η ίδια η αποτρόπαιη πράξη του σιδερώματος. Ακόμη κι αν προσπαθήσουμε να μπούμε στη νοοτροπία της εποχής, όταν η σωματική τιμωρία θεωρούνταν από πολλούς μέσο διαπαιδαγώγησης, είναι αδύνατον να κατανοήσει κανείς το μέγεθος αυτής της αγριότητας. Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι ένα παιδί είχε κάνει κάτι που οι ενήλικες θεωρούσαν παράπτωμα, πώς μπορεί να δικαιολογηθεί μια τέτοια πράξη;
Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να φτάσει στο σημείο να προκαλέσει τόσο ακραίο πόνο σε ένα παιδί; Μερικές φορές αρκεί να κάψεις για λίγο το δάχτυλό σου στον φούρνο για να νιώσεις πόσο αφόρητος μπορεί να είναι ο πόνος. Κι όταν σκέφτομαι τι σημαίνει να ακουμπήσει ένα καυτό σίδερο πάνω στο σώμα ενός παιδιού, επανειλημμένα και με μανία, δυσκολεύομαι πραγματικά να συλλάβω το μέγεθος της φρίκης.
Αυτές οι δύο πλευρές της ιστορίας, δηλαδή, η παιδική ηλικία που στερήθηκε η Σπυριδούλα και η ακραία βία που υπέστη, ήταν από τα πράγματα που με έκαναν να νιώσω ότι αυτή η ιστορία άξιζε να ειπωθεί ξανά, αυτή τη φορά μέσα από τη θεατρική σκηνή.
Πόσο διαφορετικά αντιμετωπίζει το κοινό μια σκληρή κοινωνική αλήθεια όταν αυτή παρουσιάζεται ζωντανά στη σκηνή, αντί να την παρακολουθεί στις ειδήσεις;
Θεωρώ ότι η μεγάλη διαφορά είναι πως στο θέατρο ο θεατής έχει τη δυνατότητα να έχει μια άμεση αντίδραση, να συμμετέχει συναισθηματικά σε αυτό που εκτυλίσσεται μπροστά του. Αντίθετα, στην τηλεόραση συχνά παρακολουθεί μια σκληρή κοινωνική αλήθεια ως μια ψυχρή πληροφορία, η οποία περνάει μπροστά από τα μάτια του και ενδεχομένως χάνεται μέσα στην καθημερινή ροή των ειδήσεων.
Μπορώ να ομολογήσω ότι δεν είναι λίγες οι φορές που, αφουγκραζόμενη το κοινό κατά τη διάρκεια των παραστάσεων, έχω παρακολουθήσει ανθρώπους να προειδοποιούν τη Σπυριδούλα, να αναστενάζουν, να ξεφυσούν ή να εκφράζουν επιφωνήματα έκπληξης και ξαφνιάσματος. Έχω λάβει, επίσης, αρκετά μηνύματα στα social media από θεατές που είδαν την παράσταση και μου εξέφρασαν ότι ένιωσαν πως μπήκαν στη θέση αυτού του κοριτσιού.
Αυτό ακριβώς θεωρώ ότι μπορεί να πετύχει το θέατρο: να μη βλέπεις απλώς ένα δράμα, αλλά να το βιώνεις μαζί με τους ανθρώπους που βρίσκονται πάνω στη σκηνή. Άλλωστε, η «Σπυριδούλα» είναι σκηνοθετημένη εξαρχής με αυτή την πρόθεση. Ήθελα ο θεατής να μη μείνει ένας απλός παρατηρητής της ιστορίας, αλλά να αισθανθεί ότι βρίσκεται μέσα σε αυτήν, να αγωνιά, να θυμώνει, να φοβάται και τελικά, να αναρωτιέται τι θα έκανε ο ίδιος αν βρισκόταν στη θέση της.
Στο έργο σου συναντάμε συχνά τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Σε ενδιαφέρει περισσότερο να κατανοήσεις τι οδηγεί έναν άνθρωπο στη βία ή να αναδείξεις τις συνέπειες που αυτή αφήνει στα θύματά της;
Θα έλεγα ότι με ενδιαφέρουν και τα δύο, αλλά στην παράσταση επέλεξα να εστιάσω περισσότερο στην πλευρά των ανθρώπων που ασκούν τη βία και κυρίως στον τρόπο με τον οποίο προσπαθούν να τη δικαιολογήσουν, να τη διαχειριστούν και τελικά να αποφύγουν τις συνέπειές της.
Η παράσταση εστιάζει κυρίως στο ζεύγος Βεϊζαδέ, στη συμπεριφορά του, στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε την κατάσταση και, τελικά, στην προσπάθειά του να ξεφύγει όταν η αλήθεια άρχισε να αποκαλύπτεται. Γιατί στην πραγματική ζωή υπάρχουν άνθρωποι που δεν σωφρονίζονται και δεν μετανοούν ποτέ για τις φρικαλεότητες που έχουν διαπράξει.
Άνθρωποι που, ακόμη κι όταν έρχονται αντιμέτωποι με τις πράξεις τους, εξακολουθούν να αρνούνται την ευθύνη τους. Τόσο στην παράσταση όσο και στο βιβλίο μου, το La Spina Rossa, με ενδιαφέρει ιδιαίτερα να κάνω focus στη συμπεριφορά των ανθρώπων που διαπράττουν το κακό, να την παρατηρώ μέσα από τις δικές τους λογικές και να τη μεγεθύνω, χωρίς αυτό φυσικά να σημαίνει ότι την αποδέχομαι ή την δικαιολογώ.
Υπάρχουν δύο λόγοι γι' αυτό. Ο πρώτος είναι καθαρά προσωπικός: από περιέργεια, θέλω να καταλάβω τι είναι αυτό που μπορεί να οδηγήσει έναν άνθρωπο να κάνει κακό σε έναν άλλον. Ποιος είναι ο μηχανισμός σκέψης του; Πώς καταφέρνει να δικαιολογεί μέσα του τις πράξεις του; Πώς μπορεί να ζει με αυτές χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να μετανοήσει; Ο δεύτερος λόγος είναι βαθύτερα κοινωνικός.
Πιστεύω ότι φέρνοντας το κακό κοντά μας και κοιτάζοντάς το κατάματα, ίσως βρίσκουμε έναν από τους τρόπους να το αντιμετωπίσουμε και, ενδεχομένως, να το περιορίσουμε. Δεν πρέπει να το θεοποιούμε, ούτε να του αποδίδουμε μια μυστηριώδη δύναμη.
Πρέπει να προσπαθούμε να κατανοήσουμε τον, συχνά παράλογο και ανορθολογικό, μηχανισμό του. Γιατί, κατά τη γνώμη μου, ο δρόμος του καλού είναι δύσκολος. Χρειάζεται κότσια, αντοχή, συνείδηση και ένα μυαλό που να μπορεί να επεξεργαστεί τις αντιφάσεις του ανθρώπου. Το κακό, αντίθετα, είναι το εύκολο μονοπάτι.
Δεν απαιτεί σκέψη, αυτοκριτική ή εσωτερικό αγώνα. Μπορεί να προκαλέσει ανυπολόγιστο πόνο, αλλά δεν απαιτεί από εκείνον που το διαπράττει ούτε το θάρρος ούτε την ευφυΐα που χρειάζεται για να επιλέξει το καλό. Και ίσως αυτό είναι που με ενδιαφέρει περισσότερο ως δημιουργό: να φωτίζω εκείνες τις σκοτεινές πλευρές του ανθρώπου που συχνά προτιμούμε να μη βλέπουμε. Γιατί μόνο όταν τολμήσουμε να τις κοιτάξουμε κατάματα μπορούμε πραγματικά να αρχίσουμε να τις αμφισβητούμε.
Το La Spina Rossa πραγματεύεται τη βία κατά των γυναικών μέσα από τη λογοτεχνία. Τι μπορεί να εκφράσει ένα μυθιστόρημα που ίσως δυσκολεύεται να αποτυπώσει ο δημόσιος λόγος;
Όταν μιλάμε δημόσια για τη βία κατά των γυναικών, συνήθως εστιάζουμε στο γεγονός, στην καταγγελία, στον αριθμό των θυμάτων, στην είδηση. Όλα αυτά είναι απαραίτητα, αλλά υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι της πραγματικότητας που μένει συχνά αθέατο: τι συμβαίνει μέσα στον άνθρωπο που βιώνει τη βία; Πώς λειτουργεί ο φόβος; Πώς αλλοιώνεται η αυτοεικόνα του; Πώς μπορεί να εγκλωβιστεί σε μια σχέση κακοποίησης, να αμφισβητήσει τον ίδιο του τον εαυτό και να δυσκολεύεται να αναγνωρίσει αυτό που του συμβαίνει;
Στο La Spina Rossa με ενδιέφερε ακριβώς αυτή η εσωτερική διαδρομή. Δεν ήθελα απλώς να περιγράψω περιστατικά βίας, αλλά να εξερευνήσω τους ψυχολογικούς μηχανισμούς της χειραγώγησης, της εμμονής, της εξάρτησης και του κύκλου της κακοποίησης. Να δείξω πόσο περίπλοκες μπορεί να είναι οι ανθρώπινες σχέσεις και πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να χάσει τον εαυτό του μέσα σε αυτές.
Το μυθιστόρημα σου δίνει επίσης τη δυνατότητα να παρακολουθήσεις περισσότερες από μία οπτικές, να μπεις στη σκέψη διαφορετικών χαρακτήρων, ακόμη και εκείνων που προκαλούν τον πόνο. Να δεις τις αντιφάσεις, τις δικαιολογίες, τις σιωπές και τους μηχανισμούς που κρύβονται πίσω από τις πράξεις τους.
Πιστεύω, τέλος, ότι η λογοτεχνία μπορεί να δημιουργήσει κάτι πολύ ουσιαστικό: ενσυναίσθηση. Να σε κάνει να αισθανθείς κάτι που μέχρι εκείνη τη στιγμή μπορεί να θεωρούσες μακρινό ή ξένο. Και ίσως, όταν μια ιστορία καταφέρει να σε φέρει τόσο κοντά σε μια πραγματικότητα, να μην μπορείς πια να την αντιμετωπίσεις με την ίδια αδιαφορία. Για μένα, αυτό είναι και το ζητούμενο της τέχνης: όχι απλώς να μιλά για όσα συμβαίνουν γύρω μας, αλλά να μας αναγκάζει να τα κοιτάξουμε λίγο πιο βαθιά.
Ως σκηνοθέτις, πώς μετατρέπεις μια πραγματική ιστορία σε θεατρική εμπειρία χωρίς να χάσεις την αλήθεια και την ανθρώπινη διάστασή της;
Για μένα, η μεγαλύτερη πρόκληση όταν δουλεύω με μια πραγματική ιστορία είναι να καταφέρω να διατηρήσω την αλήθεια της χωρίς να εγκλωβιστώ στην απλή αναπαράσταση των γεγονότων. Δεν με ενδιαφέρει να μεταφέρω στη σκηνή μια ιστορία σαν να παρακολουθούμε ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ.
Με ενδιαφέρει να ανακαλύψω τι κρύβεται πίσω από τα γεγονότα, τι σκέφτονταν οι άνθρωποι που συμμετείχαν σε αυτά, τι τους κινούσε και πώς διαχειρίστηκαν τις πράξεις τους. Στην περίπτωση της «Σπυριδούλας», η έρευνα που έκανα ήταν καθοριστική. Μελέτησα δημοσιεύματα της εποχής, δικαστικές αναφορές και μαρτυρίες, προσπαθώντας να συγκεντρώσω όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία. Ωστόσο, στην πορεία κατάλαβα ότι η θεατρική γραφή απαιτεί κάτι περισσότερο από την παράθεση πραγματικών περιστατικών. Απαιτεί δραματουργική επεξεργασία, φαντασία και, κυρίως, βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Επέλεξα να δημιουργήσω ένα σκηνικό περιβάλλον που παραπέμπει σε γραφείο ανακρίσεων, μέσα από το οποίο ξεδιπλώνω σταδιακά την ιστορία. Με ενδιέφερε ιδιαίτερα το πριν, το κατά τη διάρκεια και κυρίως το μετά των γεγονότων. Τι συνέβη όταν η αλήθεια άρχισε να αποκαλύπτεται;
Πώς αντέδρασαν οι άνθρωποι που βρέθηκαν εκτεθειμένοι; Πώς προσπάθησαν να δικαιολογήσουν ή να αποκρύψουν όσα είχαν συμβεί; Παράλληλα, επέλεξα την αισθητική του film noir, γιατί μου έδινε τη δυνατότητα να δημιουργήσω μια ατμόσφαιρα μυστηρίου, έντασης και ψυχολογικής αναμέτρησης, όπου η αλήθεια αποκαλύπτεται σταδιακά. Πάνω απ' όλα, όμως, για μένα ήταν σημαντικό να προσεγγίσω την ιστορία με σεβασμό απέναντι στους πραγματικούς ανθρώπους και στα βιώματά τους.
Δεν ήθελα να χρησιμοποιήσω τον πόνο ενός παιδιού απλώς για να προκαλέσω συγκίνηση ή σοκ. Ήθελα να δώσω θεατρική υπόσταση σε μια ιστορία που εξακολουθεί να μας αφορά, να δημιουργήσω μια εμπειρία που θα κάνει τον θεατή να αισθανθεί, να προβληματιστεί και να αναρωτηθεί. Γιατί πιστεύω ότι η αλήθεια μιας πραγματικής ιστορίας δεν βρίσκεται μόνο σε όσα συνέβησαν, αλλά και σε όσα αποκαλύπτει για τον άνθρωπο και την κοινωνία στην οποία ζούμε.
Πόσο σημαντική είναι για σένα η σκηνογραφία; Μπορεί ένας χώρος, ένα αντικείμενο ή μια σκιά πάνω στη σκηνή να αφηγηθεί όσα οι λέξεις αδυνατούν να πουν;
Η σκηνογραφία για μένα δεν είναι απλώς το αισθητικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίσσεται μια παράσταση. Είναι ένα από τα βασικά αφηγηματικά της εργαλεία. Ως σκηνογράφος, αντιμετωπίζω τον χώρο σαν έναν ζωντανό οργανισμό, που μπορεί να μεταφέρει πληροφορίες, να δημιουργήσει συναισθήματα και να αποκαλύψει πλευρές των χαρακτήρων χωρίς να χρειάζεται να ειπωθεί ούτε μία λέξη. Πιστεύω πολύ στη δύναμη του συμβολισμού.
Ένα αντικείμενο, ένας φωτισμός, μια σκιά ή ακόμη και ένα κενό πάνω στη σκηνή μπορούν να αποκτήσουν τεράστια δραματουργική σημασία. Μερικές φορές, μάλιστα, αυτό που επιλέγω να μην υπάρχει στη σκηνή μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με αυτό που υπάρχει. Στη «Σπυριδούλα», η σκηνογραφία και η αισθητική του film noir λειτουργούν ως αναπόσπαστο κομμάτι της αφήγησης.
Με ενδιέφερε να δημιουργήσω έναν χώρο που να παραπέμπει στο παλιό σπίτι των Βεϊζαδέ, το οποίο στην πραγματικότητα βρισκόταν στην Πειραϊκή, αλλά ταυτόχρονα να λειτουργεί και ως ένας τόπος όπου η αλήθεια, τα ψέματα και οι μνήμες συγκρούονται.
Η σκηνή του θεάτρου Αλκμήνη λειτούργησε απίστευτα βοηθητικά στον σχεδιασμό του σκηνικού, καθώς μου έδωσε τη δυνατότητα να αποτυπώσω αυτό το παλιό σπίτι και να δημιουργήσω την ατμόσφαιρα που φανταζόμουν ότι το περιέβαλλε: έναν χώρο που κρύβει μυστικά και γίνεται σταδιακά μέρος της ίδιας της ιστορίας.
Στην επιλογή των χρωμάτων χρησιμοποίησα μια παλέτα με κυρίαρχες τις αποχρώσεις του πράσινου και του κίτρινου. Δεν ήταν μια τυχαία αισθητική επιλογή. Ήθελα τα χρώματα αυτά να λειτουργούν συμβολικά, να παραπέμπουν στον φθόνο και την απληστία του ζευγαριού, αλλά και να δημιουργούν μια αίσθηση εσωτερικής φθοράς και ηθικής παρακμής. Οι σκιές, οι φωτιστικές αντιθέσεις και τα αντικείμενα δεν υπάρχουν απλώς για να συμπληρώσουν την εικόνα, αλλά για να ενισχύσουν την ψυχολογική ένταση. Άλλωστε, θεωρώ ότι η σκηνογραφία έχει τη δυνατότητα να αφηγηθεί ακόμη και όσα οι λέξεις αδυνατούν να εκφράσουν.
Μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση απειλής, εγκλωβισμού, μοναξιάς ή φόβου, χωρίς να χρειάζεται να την κατονομάσει. Για μένα, κάθε στοιχείο του σκηνικού έχει τη δική του σημασία. Ο χώρος, τα χρώματα, τα αντικείμενα και οι φωτισμοί δεν αποτελούν απλώς το φόντο της δράσης· συμβάλλουν στην αφήγηση και βοηθούν τον θεατή να εισέλθει βαθύτερα στον σκοτεινό κόσμο της ιστορίας.
Η ιδανική σκηνογραφία, τελικά, δεν είναι εκείνη που εντυπωσιάζει απλώς το μάτι, αλλά εκείνη που λειτουργεί σχεδόν ασυνείδητα στον θεατή, που τον επηρεάζει συναισθηματικά και γίνεται μέρος της εμπειρίας του, ακόμη κι αν ο ίδιος δεν αντιλαμβάνεται πάντα τον τρόπο με τον οποίο συμβαίνει αυτό.
Έχεις επιλέξει να ασχοληθείς με ιστορίες που προκαλούν έντονα συναισθήματα και κοινωνικούς προβληματισμούς. Υπάρχει κάποιο θέμα που σε δυσκολεύει ακόμη να προσεγγίσεις καλλιτεχνικά;
Θεωρώ ότι κάθε καλλιτεχνική περίπτωση είναι διαφορετική και έχει τις δικές της απαιτήσεις. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο θέμα που θα έλεγα ότι με δυσκολεύει να προσεγγίσω, καθώς έχω εκπαιδευτεί πολύ σκληρά και συνεχίζω να εκπαιδεύομαι διαρκώς πάνω στο τρίπτυχο σκηνογραφία – συγγραφή – σκηνοθεσία. Για μένα, κάθε απαιτητική συνθήκη αποτελεί μια ευχάριστη πρόκληση, μια ευκαιρία να ερευνήσω, να εξελιχθώ και να δοκιμάσω τις δυνατότητές μου.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα είδος θεατρικού έργου με το οποίο δεν έχω επιλέξει μέχρι σήμερα να ασχοληθώ: τα κλασικά έργα. Όχι επειδή δεν με ενδιαφέρουν, αλλά επειδή πιστεύω ότι απαιτούν πολύ αυστηρές βάσεις, βαθιά γνώση της θεατρικής γραμματείας και ουσιαστική κατανόηση της εποχής, της δομής και της δραματουργίας τους. Θεωρώ ότι για να προσεγγίσεις ένα κλασικό έργο και να του δώσεις μια νέα σκηνική διάσταση, χωρίς να προδώσεις την ουσία του, χρειάζεται μεγάλη γνώση και προετοιμασία. Είναι μια ευθύνη που δεν θα αναλάμβανα χωρίς να αισθάνομαι ότι διαθέτω τα απαραίτητα εφόδια.
Πιστεύεις ότι το ελληνικό θέατρο σήμερα έχει τη δύναμη να επηρεάσει ουσιαστικά την κοινωνία ή ο θεατής πηγαίνει πλέον στη σκηνή περισσότερο για να ξεφύγει από την πραγματικότητα;
Παρακολουθώ τις ελληνικές θεατρικές σκηνές από το 2004 και έχω την τύχη να έχω δει πολλές πραγματικά θαυμάσιες δουλειές. Παρακολουθώ με ενδιαφέρον την προσπάθεια του Εθνικού Θεάτρου και των πειραματικών σκηνών, τις δουλειές νέων σκηνοθετών, αλλά και παλαιότερων δημιουργών και χαίρομαι ιδιαίτερα που, παρά τα χίλια δυο προβλήματα του χώρου και τις σχεδόν ανύπαρκτες επιχορηγήσεις, οι άνθρωποι του θεάτρου συνεχίζουν να παλεύουν, να δημιουργούν και να προσφέρουν στο κοινό παραστάσεις που μπορούν να του δώσουν νέες προσλαμβάνουσες και να το επηρεάσουν ουσιαστικά.
Έχω την αίσθηση ότι οι θεατές δεν πηγαίνουν πλέον στο θέατρο μόνο για να ξεφύγουν από την πραγματικότητα. Πηγαίνουν για να καλλιεργήσουν τις αισθήσεις τους, να διευρύνουν την αντίληψή τους και να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με μια κοινωνία που, κατά τη γνώμη μου, φθίνει συνεχώς. Ίσως μια μικρή μερίδα του κοινού να αναζητά κυρίως μια μορφή διαφυγής, όμως πιστεύω ότι, σε γενικές γραμμές, ο θεατής επιλέγει το θέατρο και για να προβληματιστεί, να συγκινηθεί και να σκεφτεί.
Βέβαια, πολλά εξαρτώνται και από το είδος της παράστασης που επιλέγει κανείς να παρακολουθήσει. Ωστόσο, αν κοιτάξεις την εικόνα της θεατρικής αγοράς, θα διαπιστώσεις ότι οι παραστάσεις που έχουν πραγματικά κάτι ουσιαστικό να επικοινωνήσουν με το κοινό μπορούν να παραμένουν sold out για μήνες. Αυτό, για μένα, είναι μια πολύ αισιόδοξη ένδειξη ότι το θέατρο εξακολουθεί να έχει τη δύναμη να αγγίζει τον άνθρωπο και, κατ' επέκταση, να επηρεάζει την κοινωνία.
Αν μπορούσες να επιλέξεις την επόμενη ιστορία που θα ανέβαζες στη σκηνή, χωρίς κανέναν περιορισμό, ποια ανθρώπινη εμπειρία θα ήθελες να φωτίσεις και τι θα ήθελες να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο;
Αυτή την περίοδο έχω δύο διαφορετικές ιστορίες στο μυαλό μου, τις οποίες θα ήθελα πολύ να προσεγγίσω θεατρικά. Η πρώτη αφορά τον φεμινισμό και μια γυναίκα που διεκδίκησε δικαιώματα που άλλες δεν τολμούσαν, σε μια εποχή που το να είσαι γυναίκα και να συμπεριφέρεσαι με τρόπο που ξέφευγε από τα κοινωνικά στερεότυπα μπορούσε να σου δημιουργήσει πραγματικά σοβαρά προβλήματα. Με ενδιαφέρει να φωτίσω τις συνθήκες εκείνης της εποχής, τους περιορισμούς, τις απαγορεύσεις, αλλά κυρίως τις γυναίκες που τόλμησαν να τους αμφισβητήσουν.
Η δεύτερη ιστορία σχετίζεται με την αγάπη μου για τους ανθρώπους του περιθωρίου, μια αγάπη που συμμεριζόταν και ο αγαπημένος μου συγγραφέας και λαογράφος Ηλίας Πετρόπουλος. Θα ήθελα να ασχοληθώ με μια βιογραφία εποχής, που θα αφορά έναν άνθρωπο τον οποίο σήμερα θα χαρακτηρίζαμε ως cross-dresser. Με ενδιαφέρει να εξερευνήσω τις ζωές ανθρώπων που επέλεξε να εκφραστούν έξω από τα όρια και τις συμβάσεις της εποχής του, σε μια κοινωνία που πιθανότατα δεν ήταν έτοιμη να τον αποδεχτεί.
Αυτό που με συγκινεί και με γοητεύει διαχρονικά είναι οι άνθρωποι που ξεχωρίζουν, που παλεύουν να υπάρξουν με τους δικούς τους όρους και που έχουν το θάρρος της γνώμης και της ταυτότητάς τους, ακόμη κι όταν αυτό έχει κόστος. Θα ήθελα, λοιπόν, ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο να έχει γνωρίσει έναν τέτοιο άνθρωπο, να έχει προβληματιστεί για τα όρια που επιβάλλει κάθε κοινωνία και, πάνω απ' όλα, να αναρωτηθεί πόσο ελεύθεροι είμαστε αν είμαστε ο εαυτός μας.




